Ειδήσεις

Η απαγόρευση εξαγωγών φοινικελαίου από την Ινδονησία συγκλονίζει την παγκόσμια αγορά φυτικών ελαίων

Αν η Ουκρανία ήταν ένα πρώτο κύμα, τώρα η Ινδονησία απειλεί την παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων με ένα τσουνάμι εξελίξεων

Η Ινδονησία αποτελεί τη μεγαλύτερη στον κόσμο παραγωγό φοινικελαίου, του Ν° 1 ελαίου  στην παγκόσμια κατανάλωση. Οι Αρχές της Ινδονησίας αποφάσισαν την παύση των εξαγωγών φοινικελαίου, από σήμερα (χθες), 28/4/2022. Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων -και βρώσιμων ελαίων ειδικότερα- είναι τεράστιας εμβέλειας. Μπορούν, ίσως, να παρομοιαστούν με την έκρηξη το 1883 του ηφαίστειου της Κρακατόα, του πιο γνωστού από το σύμπλεγμα ηφαιστείων της Ινδονησίας, και η οποία τότε προκάλεσε τεράστιες καταστροφές καθώς ήταν ισοδύναμη με 13.000 ατομικές βόμβες όπως αυτή που βομβάρδισαν οι ΗΠΑ την Χιροσίμα. κάθε άνθρωπος στον πλανήτη καταναλώνει περίπου 8 κιλά φοινικέλαιου ετησίως. Ακούγεται απίστευτο, κι όμως η μέση ετήσια κατανάλωση φοινικελαίου ανέρχεται παγκοσμίως σε 8 κιλά, ενώ για την Ινδονησία η αξία των εξαγωγών φοινικελαίου υπερβαίνει τα 15 δις $ ετησίως.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία πυροδότησε πολλαπλές εξελίξεις στην παγκόσμια διατροφική αλυσίδα λόγω ηλιελαίου, αραβοσιτελαίου, σιτηρών και όχι μόνο (λιπασμάτων κ.ά). Ζητήματα που απασχόλησαν διεξοδικά την ανοικτή συζήτηση που πρόσφατα διοργάνωσε η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) και της οποίας μπορείτε να βρείτε εδώ ολόκληρο το βίντεο και εδώ τα σύντομα συμπεράσματα. Αν η Ουκρανία ήταν ένα πρώτο κύμα, τώρα η Ινδονησία απειλεί την παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων με ένα τσουνάμι εξελίξεων.

Φοινικέλαιο, το Ν° 1 έλαιο στην παγκόσμια αγορά ελαίων

Η παραγωγή φοινικελαίου αυξάνεται με αλματώδεις ρυθμούς, ιδίως τα τελευταία χρόνια. Ήδη αποτελεί το υπ΄αριθμόν 1 φυτικό έλαιο -υπολογίζεται περίπου το 60%- που παράγεται και καταναλώνεται παγκοσμίως με τέσσερεις κυρίως χρήσεις:

– Ως βρώσιμο φυτικό έλαιο η παλμολεΐνη (το 80% περίπου που περιέχει το φοινικέλαιο) είναι φτηνή και δημοφιλέστατη στη διατροφή πολλών λαών. Άλλωστε ο λόγος που η κυβέρνηση της Ινδονησίας πήρε αυτή την απόφαση είναι για να εξασφαλίσει τη διατροφική επάρκεια στον λαό της, με το ίδιο δηλαδή σκεπτικό που ο Ερντογάν μόλις ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία αποφάσισε την απαγόρευση των εξαγωγών 37 αγροτικών προϊόντων κρίσιμων για τη διατροφή του τουρκικού λαού και παρά τις αναπόφευκτες οικονομικές επιπτώσεις.

– Η παλμοστεαρίνη (το υπόλοιπο 20% περίπου) χρησιμοποιείται ευρύτατα στη βιομηχανία τροφίμων και καλλυντικών, σε μια τεράστια γκάμα από είδη που μπορεί να καλύπτουν ακόμη και άνω του 50% των ετικετών στα σούπερ μάρκετ, από τα πιο απλά όπως τα πατατάκια, μέχρι τα πιο “κρυμμένα” που δύσκολα κανείς φαντάζεται. Ελπίζω να γλυτώνουν τα εμφιαλωμένα νερά γιατί, προσωπικά, την έχω ανακαλύψει ακόμη και σε “παραδοσιακά” κουλουράκια κ.λπ. (τρομάρα μας).

– Μια ειδική υποκατηγορία που μας ενδιαφέρει όμως ιδιαίτερα είναι τα έλαια τηγανίσματος, που χρησιμοποιεί ευρύτατα η μαζική εστίαση. Δύσκολα μπορεί να βρει κανείς -ακόμη και στην ελαιοπαραγωγό Ελλάδα- ταβέρνα, σουβλατζίδικο, φαστφουντάδικο, ίσως και “καλό” εστιατόριο ή ξενοδοχείο, που να μην τηγανίζει σε αυτά τα ειδικά τηγανέλαια -ό,τι το φτηνότερο δηλαδή- χρησιμοποιώντας όχι ελαιόλαδο, ούτε πυρηνέλαιο που τους είναι άγνωστο, αλλά ούτε καν κάποια σπορέλαια τα οποία έχουν μια καλύτερη συμπεριφορά και αντοχή στο τηγάνισμα με ένα όμως απειροελάχιστο παραπάνω κόστος.

– Υπάρχει και μία ακόμη χρήση, ως βιοκαύσιμου (βιοντίζελ).

Η σημασία της παύσης των εξαγωγών φοινικελαίου από την Ινδονησία

Όπως προαναφέραμε η απαγόρευση των εξαγωγών φοινικελαίου από την Ινδονησία αναμένεται να προκαλέσει ένα ισοδύναμο Κρακατόα καθώς αντιστοιχεί περίπου στο 30%, δηλαδή, τη μεγαλύτερη παραγωγό και εξαγωγέα φοινικελαίου στον κόσμο. Ας φανταστούμε τι θα σήμαινε αν η Ισπανία ένα πρωΐ απαγόρευε για δικούς της λόγους τις εξαγωγές ελαιολάδων…

Αναλυτικά η παραγωγή, οι εισαγωγές, οι εξαγωγές και τα αποθέματα φοινικέλαιου παγκοσμίως είναι διαθέσιμα μέσα από τον ακόλουθο σύνδεσμο (USDA): oilseeds

Από τη στιγμή που η Ινδονησία, η μεγαλύτερη στον κόσμο παραγωγός και εξαγωγέας έκλεισε τα σύνορά της το βάρος θα πέσει στην Μαλαισία, το Ν° 2 παγκοσμίως, η οποία όμως αδυνατεί να καλύψει το κενό της Ινδονησίας, άρα οι επιπτώσεις δεν μπορεί παρά να να είναι οι εξής δύο:

Πρώτον, μεγάλες ελλείψεις και γενικευμένη άνοδος τιμών. Εδώ να σημειώσουμε ότι όλα τα σπορέλαια μαζικής παραγωγής που είναι εμπορεύματα (commodity) είναι “συγκοινωνούντα δοχεία”, οι αγορές τους αλληλοεπηρεάζονται. Ήδη, εδώ και μήνες, οι τιμές τους ανέβαιναν λόγω μειωμένων εσοδειών (σογιέλαιο, κραμβέλαιο, canola), λόγω του πολέμου στην Ουκρανία (ηλιέλαιο, αραβοσιτέλαιο) αλλά και λόγω της γενικότερης διαταραχής της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, του ενεργειακού κόστους, των μεταφορικών ναύλων κ.λπ.

Τώρα, η απόφαση της Ινδονησίας εκτοξεύει στο διάστημα τη μέχρι τώρα υψηλή πτήση των τιμών.Δεύτερον, σε ένα επόμενο στάδιο οι γενικευμένες ελλείψεις και άνοδος των τιμών θα πρέπει να εξειδικευτούν ανάλογα με τη χρήση των προϊόντων που προέρχονται από το φοινικέλαιο (βλ. παραπάνω), ανάλογα με τη χώρα που το εισάγει, με το οικονομικό επίπεδο των καταναλωτών. Ή, αλλιώς, με απλά λόγια: “όποιοι αντέξουν”. Κάποιοι θα το αγοράσουν ακριβότερα, άλλοι θα μειώσουν την κατανάλωση, σε άλλους θα λείψει τελείως. Η απάντηση στο ερώτημα για χρήσεις όπως π.χ. το βιοντίζελ απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις, όπως και για άλλες χρήσεις στη βιομηχανία τροφίμων.

Ανάσα για την υγεία, ανθρώπων και πλανήτη;

Ίσως όμως αυτές οι εξελίξεις αποτελέσουν μια έστω και βίαιη ευκαιρία για την υγεία του πλανήτη και των καταναλωτών.

Το σχετικά εύκολο κέρδος από την καλλιέργεια φοινίκων οδήγησε χώρες όπως η Ινδονησία, η Μαλαισία, η Δυτική Αφρική, σε μαζική αποψίλωση των δασών για τη φύτευση φοινικόδασων, οι εκτάσεις των οποίων έχουν τριπλασιαστεί την τελευταία 20ετία. Ο ΟΗΕ προσπαθεί να πάρει αποφάσεις για να διασώσει τα παρθένα δάση, όμως κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου εύκολο.

Το φοινικέλαιο, εκτός από απειλή για τη βιωσιμότητα του πλανήτη αποτελεί και κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, σύμφωνα τουλάχιστον με ένα πλήθος έγκυρων ερευνών. Αν και η βιομηχανία παραγωγής του επιμένει ότι κατά το στάδιο του ραφιναρίσματος λαμβάνονται όλα τα μέτρα, ωστόσο, δεν παύει να αποτελεί ένα φυτικό μεν έλαιο, του οποίου όμως η σύσταση προσομοιάζει σε μεγάλο βαθμό με τα ζωϊκά λίπη και έλαια.

Συμπέρασμα, ας μείνουμε πιστοί και ας υπερασπιστούμε το ελαιόλαδό μας -το 1,25% της παγκόσμιας παραγωγής φυτικών ελαίων- και στη Μεσογειακή διατροφή, υγιεινή για τον ανθρώπινο οργανισμό αλλά και για το φυσικό περιβάλλον.

Related posts

Το Περιφερειακό Συμβούλιο ενέκρινε το σχέδιο αναμόρφωσης του πρώην Εργοστασίου Λαδόπουλου στην Πάτρα

4press

Τροχαίο στο Αίγιο με δύο γυναίκες τραυματισμένες

4press

Πάτρα: Ασθενής σε κατάσταση αμόκ χτυπούσε όποιον έβρισκε μπροστά του στο νοσοκομείο

4press