Ο χαρακτηρισμός της Ευρώπης, ως Γηραιάς ηπείρου, δεν αφορά, πλέον, στην παλαιότητα των πολιτισμών της αλλά και στην ουσία, δηλαδή στο ότι οι χώρες της «γερνάνε» δεκαετία με τη δεκαετία.
Η νέα Έκθεση του ΟΟΣΑ δεν περιορίζεται στα δημογραφικά χαρακτηριστικά των κρατών- μελών του, ούτε στις προβολές του πληθυσμού για τα επόμενα 50- 60 χρόνια. Τα στοιχεία αυτά τα προσεγγίσει κι από την οπτική των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων στην αγορά εργασίας και φυσικά στα συνταξιοδοτικά συστήματα.
Υπογεννητικότητα
Πρώτη διαπίστωση; Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας είναι κάτω από το εκτιμώμενο επίπεδο αντικατάστασης – ο αριθμός των παιδιών ανά γυναίκα που απαιτείται για να διατηρηθεί σταθερός ο συνολικός πληθυσμός – περίπου 2,1 στις ανεπτυγμένες χώρες το 2022, σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ εκτός από το Ισραήλ. Τα ποσοστά γονιμότητας μειώθηκαν απότομα στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και έτειναν να σταθεροποιηθούν στον ΟΟΣΑ κατά μέσο όρο κατά το τελευταίο δύο δεκαετίες. Το οξύμωρο είναι ότι ακόμα και στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες, αντί η ευημερία να αυξήσει τα ποσοστά των γεννήσεων, τα καταβαράθρωσε.
Δυστυχώς η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Το ακριβώς αντίθετο. Το 1962 σε κάθε γυναίκα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο 2,30 γεννήσεις, το 1982 η αναλογία είχε πέσει στις 2,10, ενώ μπαίνοντας στην Ευρωζώνη το ποσοστό των γεννήσεων είχε “βυθιστεί” στο 1,32! Σύμφωνα με τις μετρήσεις του ΟΟΣΑ, από το 2022 καταγράφεται μια οριακή αύξηση, αλλά σε ορίζοντα 40 ετών, δηλαδή ως το 2062 δεν αναμένεται να έχει ξεπεράσει το 1,5. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη, μετά την Ιταλία και την Ισπανία.
Προσδόκιμο ζωής
Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, είναι το πολυσυζητημένο προσδόκιμο ζωής. Γενική διαπίστωση του ΟΟΣΑ, είναι ότι οι ζωές μας συνεχίζουν να επιμηκύνονται και η τάση αυτή προβλέπεται να συνεχιστεί, παρόλο που ο ρυθμός βελτίωσης της κατάστασης της τρίτης ηλικίας έχει επιβραδυνθεί πρόσφατα, και ιδιαίτερα δεδομένης της COVID-19.
Το 2022, το προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 65 ετών ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 83 έτη για τους άνδρες και 86,2 έτη για τις γυναίκες. Το ποσοστό αυτό ήταν υψηλότερο για τις γυναίκες στην Ιαπωνία (89,9 έτη) και για τους άνδρες στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ελβετία (στα 85,3 έτη ή περισσότερο) και το χαμηλότερο για τις γυναίκες στην Κολομβία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακική Δημοκρατία (κάτω από 83 έτη) και τους άνδρες στη Λιθουανία (78,1 έτη).
Κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ, το υπόλοιπο προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,4 έτη στις γυναίκες και 4,9 έτη στους άνδρες έως το 2065. Όσον αφορά στην Ελλάδα, οι προβολές δείχνουν ότι η αύξηση θα είναι οριακά υψηλότερη του μέσου όρου.
