Με το σκεπτικό ότι το νέο κληρονομικό δίκαιο υπηρετεί τον άνθρωπο και τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας, υπερψηφίστηκε αργά το βράδυ της Τρίτης κατά πλειοψηφία το νομοσχέδιο που κατέθεσε το υπουργείο Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του δικαίου που διέπει τις κληρονομιές, μετά από 80 ολόκληρα χρόνια.
Το νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές «εισάγει μια νέα εποχή για το σύνολο των πολιτών», ανέφερε ως κατακλείδα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, ο υπουργός, Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός, Γιάννης Μπούγας, μιλώντας στην Ολομέλεια της Βουλής, προσθέτοντας ότι οι νέες διατάξεις στο κληρονομικό δίκαιο εγγυώνται την «ασφάλεια, τη συμπερίληψη και την κοινωνική ισορροπία» και αποτελούν μέρος μιας συνολικής προσπάθειας «για ένα κράτος που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών».
Όπως αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, στόχος όλων των εισαγόμενων ρυθμίσεων είναι ο άμεσος θετικός αντίκτυπος στο κοινωνικό σύνολο, την επιχειρηματικότητα και βεβαίως την ελληνική οικονομία. Επί της ουσίας, οι διατάξεις που διέπουν το κληρονομικό δίκαιο εκσυγχρονίζονται, ώστε να συμβαδίζουν με τη σημερινή εποχή.
Ο νέος νόμος, όπως επισημάνθηκε από τον Γιώργο Φλωρίδη και τον Γιάννη Μπούγα, αντιμετωπίζει οριστικά χρόνια προβλήματα, όπως ο κίνδυνος πλαστότητας που ελλοχεύει στις ιδιόγραφες διαθήκες, η παντελής έλλειψη προστασίας του συντρόφου εκτός γάμου και η αδυναμία σύναψης κληρονομικών συμβάσεων αιτία θανάτου.
Ο νέος νόμος θα τεθεί σε εφαρμογή από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, με την έναρξη του νέου δικαστικού χρόνου, ώστε να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για τη μετάβαση στη νέα εποχή του κληρονομικού δικαίου.
Οι βασικότερες αλλαγές που θεσπίζονται με το αναμορφωμένο κληρονομικό δίκαιο είναι:
Η σύνταξη διαθηκών
Προβλέπεται η απλοποίηση της διαδικασίας σύνταξης δημόσιας διαθήκης και η κατάρτιση μυστικής διαθήκης με λιγότερους μάρτυρες. Πρόβλεψη για ειδική διαδικασία για σύνταξη διαθήκης από πρόσωπο με σοβαρή αναπηρία λόγου και ενιαίος τύπος διαθήκης σε έκτακτες περιπτώσεις.
Διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες, αλλά με αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας, καθώς θα έχουν ισχύ ενός έτους από τη σύνταξή τους, ενώ θα εξετάζονται από συμβολαιογράφο και μάρτυρες οι διαθήκες με μεγαλύτερη χρονική απόσταση.
Διαθήκη θα μπορεί πλέον να συντάσσει πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του. Απαγορεύεται η διαθήκη σε άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομείο, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης κτλ. προς άτομα που υπηρετούν σε αυτά ή είναι στη διοίκηση αυτών των δομών.
Η εξ αδιαθέτου διαδοχή
Αλλάζει η εξ αδιαθέτου διαδοχή. Μεγαλώνει η κληρονομική μερίδα του χήρου ή χήρας στο 1/3 όταν στην οικογένεια υπάρχει ένα παιδί. Παραμένει στο 1/4 το ποσοστό κληρονομιάς του εναπομείναντος συζύγου, όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά. Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν παιδιά, ο χήρος/χήρα κληρονομεί πρώτος, όλη την κληρονομιά (πριν από τους γονείς, ή άλλους συγγενείς).
Τα ίδια ακριβώς δικαιώματα ισχύουν και στην περίπτωση συμφώνου συμβίωσης. Πλήρες κληρονομικό δικαίωμα αποκτούν και οι σύντροφοι εκτός γάμου, για σχέση μεγαλύτερη των τριών ετών, όταν δεν υπάρχουν άλλοι εγγύτεροι συγγενείς. Ο δικαιούχος σύντροφος θα πρέπει να κάνει σχετική αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες από το θάνατο του συντρόφου του. Σε διαφορετική περίπτωση, η περιουσία μεταβιβάζεται στο δημόσιο.
Οι κληρονομικές συμβάσεις δύο τύπων
Καθιερώνεται ο θεσμός της κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου. Η σύμβαση καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.
