Με τη δημοσίευση του Νόμου 5321/2026 (ΦΕΚ Α’ 114/20.07.2026), που θεσπίζει το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενσωματώθηκαν παράλληλα σημαντικές διορθώσεις και μεταβατικές ρυθμίσεις στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026). Οι διατάξεις αυτές, που περιλαμβάνονται στα άρθρα 52 έως 55, κρίθηκαν αναγκαίες ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στο νέο θεσμικό πλαίσιο χωρίς να δημιουργηθούν διοικητικά ή νομικά κενά.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την παράταση της ισχύος βασικών διατάξεων του ν. 4804/2021 μέχρι τη λήξη της τρέχουσας αυτοδιοικητικής περιόδου. Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι ισχύοντες κανόνες για τα κωλύματα εκλογιμότητας, τα ασυμβίβαστα αιρετών, καθώς και τις διαδικασίες αντικατάστασης και αναπλήρωσης δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων, αντί να τεθούν άμεσα σε πλήρη εφαρμογή οι νέες προβλέψεις του Κώδικα.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση θεωρείται η πλέον ουσιαστική, καθώς επηρεάζει άμεσα τη σύνθεση και τη λειτουργία όλων των συλλογικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης.
Εξίσου σημαντική είναι η πρόβλεψη ότι δεν εφαρμόζονται μέχρι το τέλος της παρούσας αυτοδιοικητικής θητείας οι νέες διατάξεις που αφορούν τον ορισμό και το καθεστώς των αντιδημάρχων, των αντιπεριφερειαρχών και του αναπληρωτή περιφερειάρχη. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται αλλαγές στη διοικητική οργάνωση των δήμων και των περιφερειών κατά τη διάρκεια της θητείας των σημερινών αιρετών.
Παράλληλα, εισάγονται νέες μεταβατικές ρυθμίσεις για τα διοικητικά συμβούλια των νομικών προσώπων της Αυτοδιοίκησης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία τους έως την πλήρη εφαρμογή του νέου Κώδικα.
Το ΦΕΚ προβλέπει ακόμη ότι οι εκκρεμείς υποθέσεις αστικής ευθύνης αιρετών, οι οποίες είχαν ήδη εισαχθεί στις αρμόδιες τριμελείς Ελεγκτικές Επιτροπές μέχρι τις 29 Ιουνίου 2026, θα ολοκληρωθούν από τις ίδιες επιτροπές και δεν θα μεταφερθούν στο νέο σύστημα. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή καθυστερήσεων και νομικών αμφισβητήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η μεταβατική διάταξη που ορίζει ως 31 Αυγούστου 2026 την προθεσμία εφαρμογής των ρυθμίσεων που αφορούν την αναστολή άσκησης καθηκόντων, την αναστολή επαγγελματικής δραστηριότητας και τις ειδικές άδειες αιρετών, δίνοντας επιπλέον χρόνο προσαρμογής στους εμπλεκόμενους.
Σε οικονομικό επίπεδο, διασφαλίζεται ότι οι πιστώσεις που είχαν ήδη εγγραφεί στους προϋπολογισμούς των Δήμων και των ΔΕΥΑ για το οικονομικό έτος 2026 μπορούν να χρησιμοποιηθούν κανονικά για τον σκοπό που είχαν προβλεφθεί, αποτρέποντας προβλήματα στην εκτέλεση έργων και πληρωμών. σύμφωνα με το airetos.gr
Τέλος, τα άρθρα 54 και 55 του νόμου προχωρούν σε τεχνικές διορθώσεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επικαιροποιώντας τις καταργούμενες διατάξεις, τις νομοθετικές παραπομπές και την έναρξη ισχύος επιμέρους άρθρων, ώστε να εξαλειφθούν λάθη και ασάφειες που είχαν εντοπιστεί μετά την ψήφισή του.
Η ουσία των αλλαγών είναι ότι η κυβέρνηση, μετά και τις σφοδρές αντιδράσεις, επιλέγει μια σταδιακή εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, διατηρώντας σε ισχύ κρίσιμες διατάξεις του προηγούμενου θεσμικού πλαισίου έως την ολοκλήρωση της τρέχουσας δημοτικής και περιφερειακής περιόδου. Στόχος είναι να αποφευχθούν διοικητικές αναταράξεις, να εξασφαλιστεί η συνέχεια στη λειτουργία των ΟΤΑ και να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής των υπηρεσιών και των αιρετών στο νέο θεσμικό περιβάλλον.
