Σε πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης αναμένεται να μετατραπεί η σημερινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (Ecofin), με αγκάθι την πρόταση για ραγδαία αύξηση της φορολογίας στα είδη καπνού και νικοτίνης. Η πίεση των χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά για άμεσες και απότομες αυξήσεις –που θα μπορούσαν να οδηγήσουν μέχρι και σε διπλασιασμό της τιμής των τσιγάρων– προσκρούει στο ισχυρό μέτωπο των χωρών του Νότου, με την Ελλάδα και την Ιταλία να προειδοποιούν για εκρηκτική αύξηση του λαθρεμπορίου.
Η Ιρλανδική Προεδρία επιχειρεί την ύστατη ώρα να άρει το αδιέξοδο καταθέτοντας μια συμβιβαστική πρόταση, ωστόσο η επίτευξη ομοφωνίας (που απαιτείται για φορολογικές οδηγίες) φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη.
Οι προτάσεις «φωτιά» και η στάση της Αθήνας
Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο βρίσκεται στο τραπέζι από τον Ιούλιο του 2025, προβλέπει την αναθεώρηση της οδηγίας του 2011. Μεταξύ άλλων, προτείνει αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου στα τσιγάρα από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια (αύξηση 139%), ενώ παράλληλα επιβάλλει για πρώτη φορά ελάχιστους ευρωπαϊκούς φόρους στα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, τα υγρά αναπλήρωσης και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, ζητούν η όποια αύξηση να γίνει σταδιακά, σε βάθος χρόνου και με χαμηλότερα κατώτατα όρια. Σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκου Πιερρακάκη, το ήπιο σενάριο που συζητείται μεταθέτει τις αυξήσεις από το 2036.
Ο εφιάλτης του λαθρεμπορίου και το παράδειγμα της Γαλλίας
Το βασικό επιχείρημα της Αθήνας και της Ρώμης είναι ο άμεσος κίνδυνος εκτίναξης του παράνομου εμπορίου. Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), η Ελλάδα αποτελεί μία από τις πλέον ευάλωτες χώρες λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Παρ’ όλα αυτά, το 2024 καταγράφηκε σημαντική μείωση του λαθρεμπορίου (στο 17,5% από 23,7% το 2023), με τις δημοσιονομικές απώλειες να μειώνονται στα 438 εκατ. ευρώ (έναντι 620 εκατ. το 2023). Μια απότομη φορολογική αύξηση απειλεί να καταστρέψει αυτή την πρόοδο.
Το πιο ηχηρό, ωστόσο, αντεπιχείρημα στις προτάσεις της Κομισιόν έρχεται από τη Γαλλία. Όπως καταδεικνύει η τελευταία έκθεση της KPMG για το 2025, η απότομη αύξηση των φόρων οδήγησε το παράνομο τσιγάρο στο 41,4% της συνολικής κατανάλωσης στη χώρα. Το αποτέλεσμα ήταν το γαλλικό κράτος να χάσει 10,37 δισ. ευρώ σε έσοδα (ΕΦΚ και ΦΠΑ) μέσα στο 2025. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι η συνολική κατανάλωση μειώθηκε μόλις κατά 0,7%. Με απλά λόγια: οι Γάλλοι δεν σταμάτησαν να καπνίζουν, απλώς στράφηκαν στη μαύρη αγορά, βυθίζοντας τα κρατικά ταμεία.
Εάν δεν βρεθεί η χρυσή τομή στο σημερινό Ecofin, το θέμα της φορολογίας του καπνού αναμένεται να μετατεθεί στην επόμενη προεδρία, παρατείνοντας την αγωνία για τη νόμιμη αγορά αλλά και τους … θεριακλήδες.
