Ειδικό τιμολόγιο ρεύματος για τους δήμους, 325 εκατ. ευρώ για την ανακύκλωση και Πολεοδομίες
Σημαντικές ανακοινώσεις για τη χρηματοδότηση των Δήμων, τη μείωση του ενεργειακού κόστους, τη διαχείριση αποβλήτων και τον πολεοδομικό σχεδιασμό έκανε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά την ομιλία του στο Ετήσιο Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα. Παράλληλα, αναγνώρισε τα χρηματοδοτικά κενά της Αυτοδιοίκησης και δεσμεύτηκε για συνεργασία με τους Δήμους στις επικείμενες θεσμικές αλλαγές.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, παρουσίασε στο Ετήσιο Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του αυξημένου λειτουργικού κόστους των Δήμων, την ενεργειακή τους ενίσχυση, τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών έργων και τις αλλαγές στον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι, παρά την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε 3 δισ. ευρώ, οι Δήμοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές δυσκολίες.
Επικαλέστηκε μάλιστα τη μελέτη της ΚΕΔΕ, την οποία χαρακτήρισε ιδιαίτερα χρήσιμη και τεκμηριωμένη, επισημαίνοντας ότι αποτυπώνει τόσο την απόσταση της ελληνικής Αυτοδιοίκησης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο όσο και τα υπαρκτά χρηματοδοτικά κενά στη λειτουργία, τη συντήρηση και την αναβάθμιση των δημοτικών υποδομών.
Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος και μείωση χρεών έως 60 εκατ. ευρώ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Παπασταύρου στο ενεργειακό κόστος, το οποίο χαρακτήρισε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα οικονομικά των Δήμων.
Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση προχωρά σε δύο παρεμβάσεις:
- Ρύθμιση των ενεργειακών χρεών των Δήμων, με στόχο τη μείωσή τους έως και κατά 60 εκατ. ευρώ.
- Δημιουργία ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τον κοινωφελή χαρακτήρα των υπηρεσιών τους.
Ο υπουργός διευκρίνισε ότι οι δύο αυτές πρωτοβουλίες αποτελούν αντικείμενο συνεργασίας με το Υπουργείο Εσωτερικών και είχαν συζητηθεί με το προεδρείο της ΚΕΔΕ.
Υποστήριξε ότι το ειδικό τιμολόγιο θα συμβάλει στην οικονομική βιωσιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών, περιορίζοντας τις επιβαρύνσεις από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
325 εκατ. ευρώ από το τέλος ταφής – Νέα πρόσκληση τον Νοέμβριο
Μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις αφορούσε την αξιοποίηση των πόρων από το τέλος ταφής απορριμμάτων.
Ο κ. Παπασταύρου ανακοίνωσε ότι στα τέλη Νοεμβρίου 2026 προγραμματίζεται η έκδοση νέας πρόσκλησης χρηματοδότησης, ύψους 325 εκατ. ευρώ, με αρχικό χρονικό ορίζοντα έως τις 30 Απριλίου 2027.
Σύμφωνα με τον υπουργό, τουλάχιστον το 85% των διαθέσιμων πόρων θα κατευθυνθεί σε έργα και δράσεις των Δήμων και των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων για τη χωριστή συλλογή και την ανακύκλωση.
Το υπόλοιπο ποσοστό, έως 15%, θα μπορεί να αξιοποιηθεί για την αποκατάσταση χώρων ταφής και ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων.
Εξηγώντας την καθυστέρηση ενεργοποίησης της χρηματοδότησης, σημείωσε ότι έπρεπε προηγουμένως να ολοκληρωθούν τα 13 ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής των Περιφερειών, διαδικασία που ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2026.
240 εκατ. ευρώ για τις οφειλές των ΔΕΥΑ και 50 εκατ. ευρώ για μπαταρίες
Στο πεδίο της ενέργειας και των υποδομών, ο υπουργός αναφέρθηκε σε δύο ακόμη παρεμβάσεις.
Η πρώτη αφορά τη διάθεση 240 εκατ. ευρώ εντός Νοεμβρίου για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Η δεύτερη αφορά χρηματοδότηση 50 εκατ. ευρώ για την προμήθεια συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών), με στόχο την αξιοποίηση της ενέργειας που παράγεται από τοπικές ανανεώσιμες πηγές για αυτοκατανάλωση.
Ξεμπλοκάρουν τα προγράμματα «Φοίβος», «Αθηνά» και «Ηλέκτρα»
Ο υπουργός αναγνώρισε τις καθυστερήσεις που έχουν σημειωθεί στην υλοποίηση προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι Δήμοι είχαν προχωρήσει σε μελέτες και είχαν τηρήσει χρονοδιαγράμματα, χωρίς ωστόσο τα προγράμματα να υλοποιηθούν.
Ανακοίνωσε ότι έχει πλέον εξασφαλιστεί χρηματοδότηση άνω των 210 εκατ. ευρώ για την προώθηση των σχετικών παρεμβάσεων.
Συγκεκριμένα:
- Τα προγράμματα «Φοίβος» και «Αθηνά» αφορούν 246 κτίρια σε 106 Δήμους.
- Το πρόγραμμα «Ηλέκτρα» αφορά 109 κτίρια.
Για το πρόγραμμα «Απόλλων», ο κ. Παπασταύρου ανακοίνωσε ότι θα υπάρξει επανασχεδιασμός σε συνεργασία με την ΚΕΔΕ, μέσω της κοινής ομάδας εργασίας.
Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να διαμορφωθεί ένα λειτουργικό πρόγραμμα, το οποίο θα μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί και να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα για τους Δήμους.
Έξι προγράμματα του Πράσινου Ταμείου ύψους περίπου 230 εκατ. ευρώ
Ο υπουργός παρουσίασε επίσης έξι χρηματοδοτικά προγράμματα του Πράσινου Ταμείου, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 230 εκατ. ευρώ, που απευθύνονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
| Πρόγραμμα | Χρηματοδότηση |
|---|---|
| Περιβαλλοντικό Ισοζύγιο 2025–2026 | 80 εκατ. € |
| Αποκατάσταση κοινόχρηστων χώρων στη Θεσσαλία | Πάνω από 12 εκατ. € |
| Ζώνες πυροπροστασίας | 30 εκατ. € |
| Απόκτηση κοινόχρηστων χώρων μέσω απαλλοτριώσεων | 36 εκατ. € |
| Πράσινες Ανάσες στην Αττική | Πάνω από 60 εκατ. € |
| Σχέδια Αστικής Ανθεκτικότητας | 16 εκατ. € |
Για το πρόγραμμα «Περιβαλλοντικό Ισοζύγιο 2025–2026», ανέφερε ότι δυνητικοί δικαιούχοι είναι και οι 332 Δήμοι της χώρας, ενώ μέχρι την ημέρα της ομιλίας είχαν υποβληθεί προτάσεις από 85 Δήμους. Η πρόσκληση παραμένει ανοιχτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Για τις ζώνες πυροπροστασίας έχουν ήδη ενταχθεί 172 Δήμοι.
Στο πρόγραμμα «Πράσινες Ανάσες» της Αττικής συμμετέχουν 13 Δήμοι, από τους οποίους οι έξι έχουν προχωρήσει στη δημοπράτηση των έργων τους.
Τέλος, στο πρόγραμμα Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας έχουν υποβληθεί προτάσεις από 182 Δήμους, με την πρόσκληση να παραμένει ανοιχτή έως το τέλος του έτους.
Πάνω από 4 δισ. ευρώ για 1.518 έργα σε όλη τη χώρα
Κάνοντας απολογισμό των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο κ. Παπασταύρου υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν διατεθεί πάνω από 4 δισ. ευρώ για 1.518 έργα σε ολόκληρη τη χώρα.
Η κατανομή που παρουσίασε περιλαμβάνει:
- 226 έργα λυμάτων.
- 72 έργα διαχείρισης αποβλήτων.
- 178 έργα αστικών αναπλάσεων.
- 357 έργα ύδρευσης και διαχείρισης υδάτων.
- 685 έργα του Πράσινου Ταμείου.
Ιδιαίτερα για τον τομέα της ύδρευσης, ανέφερε ότι τα 357 έργα αφορούν 190 Δήμους, ενώ προωθείται πρόσθετο πρόγραμμα ύψους 65 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης.
Διαχείριση απορριμμάτων: Από 3 σε 14 μονάδες επεξεργασίας
Στον τομέα των αποβλήτων, ο υπουργός παρουσίασε την πρόοδο που, σύμφωνα με τα στοιχεία του, έχει σημειωθεί στην κατασκευή μονάδων επεξεργασίας.
Όπως ανέφερε, το 2019 λειτουργούσαν τρεις μονάδες, πέντε βρίσκονταν υπό κατασκευή και καμία σε διαγωνιστική διαδικασία.
Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτουργούν 14 μονάδες, κατασκευάζονται 28 και άλλες 10 βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία.
Ο κ. Παπασταύρου υποστήριξε ότι η ανάπτυξη των υποδομών αυτών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας μετά το 2030.
Πολεοδομίες: Ενιαίο ψηφιακό σύστημα αδειών – «Ο τοπικός σχεδιασμός ανήκει στους Δήμους»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η τοποθέτηση του υπουργού για το μέλλον των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) και τις αλλαγές που εξετάζει η κυβέρνηση.
Ο κ. Παπασταύρου επιχείρησε να διαχωρίσει τον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό από τη διαδικασία έκδοσης και ελέγχου οικοδομικών αδειών.
«Ο τοπικός πολεοδομικός σχεδιασμός ανήκει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση», ξεκαθάρισε, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει πρόθεση αφαίρεσης αυτής της αρμοδιότητας από τους Δήμους.
Παράλληλα, παρουσίασε στοιχεία για τη σημερινή λειτουργία των πολεοδομικών υπηρεσιών:
- 183 Δήμοι διαθέτουν Υπηρεσία Δόμησης.
- 149 Δήμοι δεν διαθέτουν ΥΔΟΜ, ποσοστό περίπου 45%.
- Τουλάχιστον 28 Δήμοι με πληθυσμό άνω των 25.000 κατοίκων δεν διαθέτουν δική τους ΥΔΟΜ.
Με βάση αυτή την εικόνα, ο υπουργός ανέφερε ότι εξετάζεται η δημιουργία ενιαίας κεντρικής ψηφιακής εφαρμογής για την έκδοση και τον έλεγχο οικοδομικών αδειών, αξιοποιώντας τις δυνατότητες του gov.gr.
Διευκρίνισε ότι οι σχετικές αλλαγές αποτελούν αντικείμενο συζήτησης με την Αυτοδιοίκηση και ότι έχει συγκροτηθεί ομάδα εργασίας, η οποία έχει ήδη συνεδριάσει δύο φορές.
Δεσμεύτηκε επίσης ότι δεν θα υπάρξουν αιφνιδιασμοί και ότι η διαδικασία θα προχωρήσει μέσα από θεσμικό διάλογο.
Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια: Ειδική συνάντηση στις 25 Νοεμβρίου
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στην προώθηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τα οποία καλύπτουν 601 δημοτικές ενότητες σε 199 Δήμους.
Ανακοίνωσε ότι στις 25 Νοεμβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί ειδική συνάντηση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αντικείμενο την ενημέρωση των Δήμων για τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης των σχεδίων.
Αναγνώρισε ότι έχουν διατυπωθεί παράπονα από την Αυτοδιοίκηση σχετικά με τον τρόπο συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών.
Όπως υποστήριξε, επιδίωξη του υπουργείου είναι οι παρατηρήσεις των Δήμων και των πολιτών να λαμβάνονται υπόψη κατά την ολοκλήρωση του σχεδιασμού.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην κωδικοποίηση της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας, σημειώνοντας ότι διατάξεις από 170 διαφορετικούς νόμους έχουν συγκεντρωθεί σε έναν κώδικα 477 άρθρων, με δωρεάν ηλεκτρονική πρόσβαση.
Νομοθετικές παρεμβάσεις για τον Θερμαϊκό, τη Θεσσαλία και τα ανταποδοτικά τέλη
Στην αρχή της ομιλίας του, ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στο νομοσχέδιο που συζητείται στη Βουλή και περιλαμβάνει ρυθμίσεις για πολεοδομικά, χωροταξικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.
Μεταξύ των θεμάτων που παρουσίασε ήταν η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων για την προστασία του Θερμαϊκού στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η αντιμετώπιση ζητημάτων μετεγκατάστασης μετά τις πλημμύρες στη Θεσσαλία, ο εκσυγχρονισμός του γηπέδου «Γεώργιος Καραϊσκάκης», ζητήματα εγκαταστάσεων στο Δέλτα του Έβρου και η ενίσχυση των ανταποδοτικών τελών που συνδέονται με τα κέντρα δεδομένων.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι αρκετές από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις προέκυψαν από αιτήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρούς Δήμους»
Κλείνοντας την ομιλία του, ο υπουργός αναγνώρισε τον καθοριστικό ρόλο των Δήμων στην κοινωνική συνοχή, την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη και γνωρίζει καλύτερα τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Υποστήριξε ότι το κεντρικό κράτος και οι Δήμοι δεν μπορούν να λειτουργούν ανταγωνιστικά, καθώς έχουν κοινή θεσμική υποχρέωση την εξυπηρέτηση των πολιτών.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης απαιτεί συνδυασμό χρηματοδότησης, ενεργειακών παρεμβάσεων, περιβαλλοντικών έργων και θεσμικής συνεργασίας.
Ωστόσο, αρκετές από τις πρωτοβουλίες που παρουσίασε βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας, της διαβούλευσης ή της επικείμενης ενεργοποίησης. Η αποτελεσματικότητά τους θα κριθεί από τον χρόνο υλοποίησης, την πραγματική πρόσβαση των Δήμων στους πόρους και το κατά πόσο θα περιοριστούν τα χρηματοδοτικά και λειτουργικά κενά που αναγνώρισε και ο ίδιος ο υπουργός.
