Του Αποστόλη Λαζαρόπουλου,
Κοινωνικός Λειτουργός – Μa στις Επιστήμες Εκπαίδευσης και Αγωγής Πανεπιστημίου Πατρών , Πρώην Πρόεδρος Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος
Τον όρο “Βullying “ ή αλλιώς «Σχολικό Εκφοβισμό» τον έχουμε ακούσει , τον έχουμε συζητήσει με ανθρώπους από το δικό μας περιβάλλον , μας έχει απασχολήσει. Ενδεχομένως κάποιοι ,να το έχουμε βιώσει είτε ως θύτες είτε ως θύματα όταν ήμασταν παιδιά στο Σχολείο, σε μια παρέα συνομηλίκων , στην Κατασκήνωση κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μας διακοπών, αργότερα στο Πανεπιστήμιο , στο Στρατό .Κάποιος στάθηκε όρθιος και κοίταξε το θηρίο στα μάτια . Αντιμετώπισε τον φόβο του . Κάποιος άλλος δεν άντεξε , υπέκυψε στο βίωμα της απόρριψης , της απαξίωσης, της υποτίμησης και έσκασε , όπως το κύμα πάνω στα βράχια, όπως σκάει ένα μπαλόνι όταν πας να το τρυπήσεις με μια καρφίτσα . Απασχολεί ολόκληρη την Εκπαιδευτική Κοινότητα, τους Επαγγελματίες Υγείας και όχι μόνο .Το φαινόμενο παραμένει όχι απλά ζωντανό αλλά εμφανίζει έξαρση με ταχύτητα Πανδημίας τα τελευταία 15 με 20 χρόνια. Πως όμως αντιμετωπίζεται ένα τέτοιο φαινόμενο ; Υπάρχει θεραπεία ; Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε Νομική ,Ψυχολογική ,Κοινωνιολογική προσέγγιση το συμπέρασμα είναι ότι η Κοινωνία νοσεί . Ο άνθρωπος νοσεί. Η οικογένεια νοσεί. Το παιδί νοσεί .Υποφέρει, φωνάζει σιωπηλά. Αλλά εμείς συνεχίζουμε το ίδιο μοτίβο , κλείνουμε τα μάτια μας και τα αυτιά μας..
Μια Κοινωνία για να είναι προοδευτική , να έχει εξέλιξη χρειάζεται να κάνει κάτι πολύ απλό: Να ακούσει τα παιδιά της . Αυτή είναι η καλύτερη και η μεγαλύτερη επένδυση. Τα παιδιά είναι το μέλλον . Μαθαίνουμε στα παιδιά μας ότι πρέπει να γίνουν καλοί μαθητές , να μάθουν ξένες γλώσσες, να γεμίζουν εφόδια για να βρούνε μια καλή δουλειά στο μέλλον , να βγάζουνε χρήματα , να ακολουθούν ένα κοινωνικό στάτους συμπεριφοράς χωρίς το δικαίωμα επιλογής και αμφισβήτησης , χωρίς το δικαίωμα κριτικής σκέψης, χωρίς διάλογο και συνειδητή αποδοχή αλλά χωρίς το βασικότερο: Στο να σκεφτούμε κατά πόσο εμείς οι ίδιοι ακολουθούμε και τηρούμε αυτά που λέμε στα παιδιά μας για μας. Ξεχάσαμε όμως σε όλη αυτή τη διαδικασία να μάθουμε στα παιδιά μας να αγαπάνε , να επικοινωνούνε , να σέβονται ,να ονειρεύονται. Ξεχάσαμε να τους διδάξουμε συναισθήματα και αξίες ζωής , που θα λειτουργήσουν ως «καύσιμο» σε αυτή τη διαδρομή τους . Τα παιδιά είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας , ενός συστήματος που στην προκειμένη περίπτωση ενδέχεται να είναι η οικογένεια ή το σχολείο. Τα παιδιά είναι όπως τα μάθει κανείς . Είναι σαν τον πηλό που μέχρι να το βάλει κανείς στο φούρνο του δίνει το σχήμα και το νόημα που θέλει . Ας Διαλέξουμε λοιπόν ποιο θέλουμε να είναι αυτό και ας αναρωτηθούμε . Αγάπη ή Μίσος, Αποδοχή η Απόρριψη , Διάλογος ή Βία ; Προσοχή όμως , γιατί μετά ο πηλός σκληραίνει και δε μπορεί να αλλάξει μορφή και υπόσταση. Τα αίτια τα γνωρίζουμε . Αλλά ποτέ δεν τα αντιμετωπίσαμε . Κοινός στόχος σχολείου – Οικογένειας : Οι Πανελλήνιες εξετάσεις . Μέχρι τότε όμως τι γίνεται ? Τι κάνουμε? Στο ίδιο έργο θεατές μόνο που η ιστορία κάθε φορά έχει την ίδια τραγική κατάληξη.
Ας εξετάσουμε όμως και τη λειτουργία της σύγχρονης Ελληνικής Οικογένειας . Δουλειά όλη μέρα , τα χρήματα δεν είναι ποτέ αρκετά αλλά και να είναι θέλουμε περισσότερα , πως θα πληρώσουμε τις υποχρεώσεις μας, που θα πάμε διακοπές . Δεν προλαβαίνουμε ούτε να αναπνεύσουμε . Που είναι το παιδί , πήγε σχολείο ; Πήγε φροντιστήριο ; Διάβασε τα μαθήματά του ; Λες και είναι ρομπότ. Ίσως τελικά γιατί ορισμένοι από εμάς ενδέχεται να έχουμε γίνει . Θα τσακωθεί ο μπαμπάς με τη μαμά ε δεν πειράζει αν είναι δίπλα το παιδί και ακούσει καμιά βρισιά , δεν πειράζει να μην του δώσουμε λίγη σημασία , λείπαμε όλη μέρα στη δουλειά , είμαστε κουρασμένοι . Όμως αυτό δημιουργεί θυμό , ψυχικό πόνο , απόρριψη, απομάκρυνση, Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις που ένα παιδί εισπράττει και βία από τους γονείς , αυτή τη βία θέλει να βγάλει με ένα λάθος τρόπο . Σε έναν πιο αδύναμο , που είναι στα μέτρα του , χωρίς να του έχει κάνει τίποτα . Κάτι κρύβεται όμως από πίσω, υπάρχει μια ιστορία , μια διαδρομή που αν δεν την διαβάσει κάποιος δε θα τη μάθει . Αλλά και να την μάθει δε θα την κατανοήσει ποτέ γιατί δεν έμαθε να είναι σκεπτόμενος άνθρωπος. Για να πάμε όμως και στο σχολείο . Λέγαμε παλιότερα ότι το προλαμβάνειν είναι καλύτερο του θεραπεύειν .Για ποια πρόληψη μιλάμε όμως ? Για παράδειγμα εάν πέσει στην αντίληψή μας ένα συμβάν που χρήζει παρέμβασης όπως της μαθήτριας εκείνης που τη βάλανε να γλύψει τις τουαλέτες φωνάζουμε τον ειδικό. Τι να σου κάνει όμως ο εκάστοτε ειδικός? Το τραύμα πλέον υπάρχει . Και πολλαπλασιάζεται . Πολλές φορές η βία δημιουργεί θυμό και ο θυμός γεννά πάλι βία . Συζητάμε με τα παιδιά μας γιατί στο διαγώνισμα δεν έγραψαν καλά , ότι δε διαβάζει, αλλά δεν αναρωτιόμαστε ως γονείς τι δεν κάνουμε σωστά αν του λείπουμε , αν είναι χαρούμενο , αν το προβληματίζει κάτι. Τώρα βέβαια θα μου πεις : έλα μωρέ και εμάς οι γονείς μας μας κάνανε χειρότερα πάθαμε τίποτα ?Πράγματι πάθαμε. Αλλά το χειρότερο είναι ότι δεν το κατανοούμε. Σε αυτό το σημείο ταιριάζει το ρητό ότι καμία φορά μέσα από ξερά και άγονα εδάφη φυτρώνουν τα πιο όμορφα λουλούδια. Μόνο που αυτό δεν είναι ο κανόνας . Συνήθως φυτρώνουν κάκτοι . Έχουν αγκάθια και τσιμπάνε . Για να επιβιώσουν .Έτσι προσπαθεί να επιβιώσει και ο θύτης . Δίχως λόγο , δίχως αφορμή απλά γιατί αισθάνεται ότι μέσα από αυτό έχει αξία ως άνθρωπος. Δε χρειάζεται τιμωρία .Το σχολείο όπως και η οικογένεια χρειάζεται να δράσουν επανορθωτικά. Να μιλήσουν , να ακούσουν , να κατανοήσουν αυτά τα παιδιά και τότε ίσως καταφέρουν να τα ημερέψουν. Nα συνεργαστούν . Ποτέ δεν είναι αργά για τίποτα σε αυτή τη ζωή αρκεί να το πιστέψουμε και να δράσουμε για να αλλάξουμε . Μόνο που η αλλαγή ξεκινάει από εμάς .
