Τα μειωμένα ποσοστά μόλυνσης από κορωνοϊό και τα σχέδια για να αρχίσουν να χαλαρώνουν τα μέτρα lockdown σε ορισμένα μέρη του ανεπτυγμένου κόσμου έδωσαν μια αίσθηση ελπίδας μετά από εβδομάδες αδιάκοπης αβεβαιότητας.
Όμως, για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η κρίση μόλις ξεκίνησε, και ο ανθρώπινος φόρος μιας μεγάλης επιδημίας COVID-19 θα ήταν πολλές τάξεις μεγέθους μεγαλύτερες από το χτύπημα σε οποιαδήποτε προηγμένη οικονομία.
Λαμβάνοντας υπόψη πως οι ανεπτυγμένες ΗΠΑ κατέγραψαν ακόμη και περισσότερους από 2.000 θανάτους σε μία μέρα, αυτό δεν είναι ασήμαντο.
Εάν η διεθνής κοινότητα δεν ενεργήσει τώρα, τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι καταστροφικά.
Η υποσαχάρια Αφρική είναι η μια περίπτωση που χρίζει μέγιστης προσοχής.
Πολλές χώρες εκεί θα αντιμετώπιζαν σημαντικές προκλήσεις στην επιβολή κανόνων κοινωνικής απόστασης και άλλων μέτρων για την εξομάλυνση της καμπύλης μετάδοσης.
Τα ήδη αδύναμα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης της περιοχής θα μπορούσαν γρήγορα να κατακλυστούν από ένα ξέσπασμα, ειδικά σε μια περιοχή υψηλής πυκνότητας.
Η Αφρική έχει από καιρό υποφέρει από σοβαρή έλλειψη εργαζομένων στον τομέα της υγείας, με μόνο 2,2 εργαζόμενους ανά 1.000 άτομα (σε σύγκριση με 14 ανά 1.000 στην Ευρώπη) το 2013.
Και λίγες αφρικανικές χώρες διαθέτουν ουσιαστικό εφοδιασμό με αναπνευστήρες, ένα κρίσιμο εργαλείο για τη θεραπεία των σοβαρών περιπτώσεων COVID-19.
Η Νιγηρία ανέφερε ότι έχει λιγότερα από 500 συνολικά, ενώ η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία μπορεί να μην έχει περισσότερα από τρία.
Επιπλέον, οι αφρικανικές κυβερνήσεις της Σαχάρας έχουν ελάχιστα δημοσιονομικό και νομισματικό χώρο (ή επιχειρησιακή ικανότητα) για να ακολουθήσουν τις προηγμένες χώρες στην αντιμετώπιση της μαζικής αντίκτυπος των μέτρων περιορισμού στην απασχόληση και τα προς το ζην.
Η διάχυση των επιπτώσεων των lockdowns από την Ασία, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένης της πτώσης των εσόδων από εμπορεύματα (λόγω της μείωσης της ζήτησης και της πίεσης των τιμών), της αύξηση του κόστους εισαγωγής, της κατάρρευσης του τουρισμού, της μειωμένης διαθεσιμότητας βασικών αγαθών, της έλλειψης άμεσων ξένων επενδύσεων και της απότομης ανατροπή του χαρτοφυλακίου χρηματοοικονομικών ροών – έχουν ήδη επιδεινώσει τις επιπτώσεις, αλλά και τους ίδιους τους περιορισμούς.
Για όσους είχαν πρόσβαση σε διεθνείς κεφαλαιαγορές, οι όροι που τίθενται πλέον είναι επαχθέστεροι.
Ενώ η υποσαχάρια Αφρική έχει κάποιες άμυνες, από τα ισχυρά οικογενειακά δίκτυα, την πολιτιστική ανθεκτικότητα, καθώς και τα διδάγματα από την κρίση του Έμπολα, υπάρχει ένας πραγματικός και πολύ μεγαλύτερος κίνδυνος που τίθεται από ένα ενδεχόμενο σοκ από τον κορωνοϊό COVID-19, που κυμαίνεται μεταξύ ενός θανατηφόρου κύματος πείνας και ενός τσουνάμι θανατηφόρων κρουσμάτων.
Ορισμένα κράτη της ηπείρου, που έχουν ήδη καταστεί εύθραυστα μετά από δεκαετίες αδύναμης πολιτικής ηγεσίας ή διεφθαρμένου απολυταρχισμού, μπορεί ακόμη και να αποτύχουν να αντιμετωπίσουν το σοκ, κάτι που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει βίαιες αναταραχές και να δημιουργήσει γόνιμο έδαφος ανάπτυξης και δράσης εξτρεμιστικών ομάδων.
Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται βραχυπρόθεσμα.
Οι χώρες είναι επίσης ευάλωτες σε μεγάλες μελλοντικές απώλειες παραγωγικότητας, τόσο από την εργασία όσο και από το κεφάλαιο.
Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων και η ανεργία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, της εφηβικής εγκυμοσύνης και του παιδικού γάμου, ειδικά σε χώρες που δεν διαθέτουν βασικές υποδομές για τηλε- εκπαίδευση.
Με απλά λόγια, η υποσαχάρια Αφρική μπορεί να αντιμετωπίσει μια ανθρώπινη τραγωδία τόσο βαθιά, που θα μπορούσε να καταστρέψει εντελώς μια ολόκληρη γενιά σε κάποιες χώρες, με συνέπειες που θα εκτείνονται πολύ πέρα από τα σύνορα της περιοχής.
Δύο παραδείγματα απεικονίζουν τέλεια τους πολυσχιδείς κινδύνους.
Πρώτον, μειώνοντας δραστικά τις τρέχουσες και τις μελλοντικές οικονομικές προοπτικές των Αφρικανών, η κρίση COVID-19 θα μπορούσε τελικά να τροφοδοτήσει ακόμη περισσότερη μετανάστευση από ό, τι προβλέπουν οι τρέχουσες προβλέψεις.
Δεύτερον, ενεργοποιώντας μια σειρά προεπιλογών εταιρικού και κρατικού χρέους, ένα ανεξέλεγκτο ξέσπασμα του COVID-19 θα μπορούσε να επιδεινώσει την αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχουν λάβει τόσο ισχυρή δράση για να καταστείλουν. Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες αντίστροφης διάχυσης των προβλημάτων από τον χρηματοπιστωτικό τομέα στην πραγματική οικονομία.
Η κλίμακα της απειλής δεν μπορεί να απορροφηθεί από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο, μέσω μιας τεράστιας συνεχούς προσπάθειας, έχει κινηθεί γρήγορα και τολμηρά για να αυξήσει τη χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης.
Περισσότερες από 100 αναπτυσσόμενες χώρες έχουν ήδη προσεγγίσει το ΔΝΤ για οικονομική βοήθεια.
Μαζί με την Παγκόσμια Τράπεζα, το Ταμείο ζήτησε επίσης από επίσημους πιστωτές, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, η οποία έχει γίνει σημαντικός πιστωτής τα τελευταία χρόνια, να αναστείλουν τις πληρωμές χρέους από τις φτωχότερες αναπτυσσόμενες χώρες.
Επίσης, το ΔΝΤ παρέχει άμεση ελάφρυνση του χρέους για 25 από τις χώρες-μέλη χαμηλού ΑΕΠ, χρησιμοποιώντας πόρους επιχορήγησης για να καλύψει τις πολυμερείς υποχρεώσεις τους για εξυπηρέτηση του χρέους τους για έξι μήνες.
Εν τω μεταξύ, ορισμένες χώρες, όπως η Κίνα, έχουν προσφέρει μεγάλες ιατρικές δωρεές σε είδος (αυτό που οι λιγότερο φιλανθρωπικοί παρατηρητές έχουν περιγράψει ως «διπλωματία της ιατρικής μάσκας»).
Αλλά, για να αποφευχθεί η καταστροφή σε ευάλωτες περιοχές, η διεθνής κοινότητα πρέπει να κάνει πολλά περισσότερα.
Οι προηγμένες οικονομίες, πρέπει να επεκτείνουν την επίσημη χρηματοδοτική βοήθεια, να διευκολύνουν την ευρύτερη ελάφρυνση του χρέους και να δημιουργήσουν επειγόντως ένα διεθνές ταμείο αλληλεγγύης στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και άλλες χώρες, αλλά και ο ιδιωτικός τομέας.
Κυρίως όμως, οι ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να κάνουν περισσότερα για να μοιραστούν τις βέλτιστες πρακτικές για τον περιορισμό και τον μετριασμό της πανδημίας και προς διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πρέπει να κάνει καλύτερη δουλειά από άποψη πληροφόρησης.
Τέλος, η διεθνής κοινότητα πρέπει να κάνει πολλά περισσότερα για να συγκεντρώσει πόρους από τον ιδιωτικό τομέα.
Όπως και στις ανεπτυγμένες χώρες, ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση κρίσεων σε ευάλωτες περιοχές, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, μέσω της σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.
Αυτό ωστόσο απαιτεί ενεργοποίηση μηχανισμών και μια αλλαγή νοοτροπίας εκ μέρους των δανειστών της ηπείρου και άλλων διεθνών οργανισμών (συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Τράπεζας).
