Η πανδημία τελειώνει … οι λαμπερές εκθέσεις συνεχίζονται!
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς φανατικός θαυμαστής της τέχνης, για να περιμένει τις μεγάλες εικαστικές εκθέσεις στα Μουσεία και τις Γκαλερί που τα τελευταία χρόνια γίνονται όλο και πιο ενδιαφέρουσες, παγκόσμια. Το σίγουρο είναι πως όλοι οι ένθερμοι, αλλά και μη θαυμαστές της τέχνης περιμένουμε με χαρά τα νέα από το χώρο της τέχνης και των μεγάλων διοργανώσεων. Το 2020 ήταν μια χρονιά που δεν στάθηκε στο πλευρό της παγκόσμιας τέχνης, μιας λόγω της παγκόσμιας πανδημίας, τα Μουσεία και οι χώροι τέχνης παρέμειναν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα και πολλές από τις πολυαναμενόμενες εκθέσεις δεν πρόλαβαν καν να ξεκινήσουν. Άλλες από αυτές ακυρώθηκαν, άλλες πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές ημερομηνίες και με άλλους όρους επισκέψεων, άλλες προβλήθηκαν μόνο διαδικτυακά, ενώ άλλες μεταφέρθηκαν τουλάχιστον ένα χρόνο αργότερα, για να έχουμε τη χαρά να τις επισκευθούμε, τώρα που επιστρέφουμε με λιγότερο φόβο και περισσότερο πάθος στους χώρους που τις φιλοξενούν.
Έχοντας όμως, μια μεγάλη αγάπη για τον Andy Warhol και μιας και ένας από τους σημαντικούς εικαστικούς σταθμούς του 2019, ήταν η έκθεση Andy Warhol: From A to B and Back Again (12.11.2018 – 31.03.2019) που φιλοξενήθηκε στο Whitney Museum of American Art της Νέας Υόρκης, πιστεύω πως θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από την έκθεση που ετοίμαζε η Tate Modern του Λονδίνου για τον “μπαμπά” της pop art.
Andy Warhol and Marilyn Diptych (1962, Acrylic paint on canvas, 205.44 cm × 289.56 cm, Tate), Photo Credit: Sotheby’s
Στις 12 Μαρτίου 2020, η Tate Modern είχε προγραμματίσει να ανοίξει τις πύλες της για να υποδεχθεί την έκθεση ενός από τους πιο γνωστούς, αλλά και από τους πιο αμφιλεγόμενους καλλιτέχνες της γενιάς του, του Andy Warhol, που όμως το όνομά του είναι αναμφισβήτητα συνεδεδεμένο με την pop art και την κουλτούρα της. Μέσα από τη μεγάλη αυτή αναδρομική έκθεση, που ήταν η πρώτη που θα διοργανονώταν τα τελευταία είκοσι χρόνια από την Tate, επιχειρήθηκε να φωτισθούν οι κρυφές πτυχές τόσο της προσωπικότητας του καλλιτέχνη, όσο και του πολύπλευρου έργου του. Για όσους λοιπόν, έχουν συνδέσει το όνομά του μόνο με την γνωστή σούπα Campbell και τα πορτραίτα της Marylin, είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν ανάμεσα σε λιγότερο γνωστά έργα του, κάποια μάλιστα από αυτά εκτέθηκαν για πρώτη φορά. Τα πορτραίτα από τη σειρά των έργων του Ladies and Gentlemen, μια σειρά πορτραίτων έγχρωμων και λατίνων drag queens της σκηνής της Νέας Υόρκης παρουσιάζεται για πρώτη φορά το Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν θα μπορούσε βέβαια να παραληφθεί το παιχνίδι με τα Silver Clouds του, αλλά ούτε και το Exploding Plastic Inevitable, οι εικαστικές performances που δημιουργούσε με μουσική και προβολές, σε συνεργασία με τους The Velvet Underground και τη Nico. Αν λοιπόν νομίζετε πως γνωρίζετε έστω και λίγο το παιδί των φτωχών μεταναστών που σχεδίαζε παπούτσια για να κερδίσει τα προς το ζειν και στη συνέχεια κατάφερε να εξελιχθεί σε κεντρική φιγούρα της κοινωνικής και εικαστικής σκηνής της Νέας Υόρκης, τότε αυτή η έκθεση θα σας έκανε να καταλάβετε πως ο Andy Warhol έχει πολλά να μας αποκαλύψει ακόμη. Εκτός και αν εμπιστευτείτε τα λεγόμενά του: “If you want to know all about Andy Warhol, just look at the surface of my paintings and films and me, and there I am. There’s nothing behind it.”. Η έκθεση διήρκησε έως και τις 15 Νοεμβρίου 2020 αντί για τις 6 Σεπτεμβρίου 2020.
Artemisia Gentileschi, Judith Slaying Holofernes, 1613, Galleria degli Uffizi, Florence
Παραμένουμε στο Λονδίνο και στη National Gallery, όπου κάνει την διαφορά παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο την Artemisia Gentileschi (1593-1654), τη μοναδική γυναίκα που έκανε καριέρα και μάλιστα επιτυχημένη σαν ζωγράφος, για πάνω από σαράντα χρόνια στην Ευρώπη του 17ου αιώνα. Υπήρξε η πρώτη επίσημα αναγνωρισμένη γυναίκα μέλος της Accademia delle Arti del Disegno της Φλωρεντίας, ενώ δεν διάστασε να θίξει μεσα από την τέχνη της θέματα ταμπού για την εποχή της, όπως η δολοφονία, ο βιασμός και η μοιχεία. Δεν θα περίμενε βέβαια κανείς τίποτε λιγότερο από αυτή τη δυναμική γυναίκα που δεν άφησε να σταθούν εμπόδιο στην καλλιτεχνική της πορεία, ούτε το φύλλο, ούτε η ηλικία, αλλά ούτε και η κοινωνική της θέση.
Στην έκθεση που είχε προγραμματισθεί να εγκαινιασθεί στη National Gallery στις 4 Απριλίου και να διαρκέσει έως και τις 26 Ιουλίου 2020, θα παρουσιάζονταν επιλεκτικά 35 έργα της ζωγράφου, ανάμεσά τους και κάποια που ανακαλύφθηκαν τυχαία, όπως το πιο πρόσφατο απόκτημα του Μουσείου, η αυτοπροσωπογραφία της, σαν την Αγία Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας (Self Portrait as Saint Catherine of Alexandria (1615-17)), έργο το οποίο ήταν άγνωστο μέχρι την ανακάλυψή του από έναν γάλλο δημοπράτη και θα παρουσιασθεί για πρώτη φορά στο κοινό. Δεν θα μπορουσαν επίσης, να μην συμπεριληφθούν και διάσημα έργα της, όπως το Susannah and the Elders (1610), το πρώτο υπογεγραμμένο της έργο, αλλά και το περίφημο Judith Beheading Holofernes (1611-12). Η έκθεση τελικά πραγματοποιήθηκε από τις 3 Οκτωβρίου 2020 έως και τις 24 Ιανουαρίου 2021.
Niki de Saint Phalle, AIDS: You Can’t Catch It Holding Hands (1986), book cover
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, για πρώτη φορά σε Μουσείο της Νέας Υόρκης, θα φιλοξενηθούν στο MoMA έργα της οραματίστριας, φεμινίστριας και ακτιβίστριας Niki de Saint Phalle (1930 – 2002), μέσα από τα οποία προσέγγιζε με ειλικρίνεια και θάρρος τα πιεστικά και κοινωνικά ζητήματα.
Ο προγραμματισμός είχε γίνει από τις 5 Απριλίου έως και τις 7 Σεπτεμβρίου 2020, να εκτεθούν περισσότερα από 100 έργα της, κάτω από τον αντιπροσωπευτικό, για τη δουλειά της, τίτλο Structures for Life. Η Niki de Saint Phalle ξεκίνησε να κατασκευάζει τα μεγάλα γλυπτά της, στα τέλη της δεκαετίας του ’60, σαν συνέχεια και εξέλλιξη της μέχρι τότε δουλειάς της, γεγονός που την οδήγησε στη δημιουργία αρχιτεκτονικών έργων, κήπων από γλυπτά, βιβλίων, εκτυπώσεων, ταινιών, σκηνικών για το θέατρο, ρούχων, κοσμήματων και βέβαια του περίφημου αρώματός της. Παράληλα, την περίοδο αυτή δημιούργησε μια σειρά από καινοτόμα για την εποχή της έργα που αντικατοπτρίζουν το αποτέλεσμα του διαλόγου με τον κοινωνικό χώρο και περνούν στο ευρύ κοινό μηνύματα για επίκαιρα και καυτά θέματα, όπως τα δικαιώματα των γυναικών, η κλιματική αλλαγή και η ευαiσθητοποίηση για το AIDS. Το εικονογραφημένο βιβλίο της AIDS: You Can’t Catch It Holding Hands (1986), που γράφτηκε σε συνεργασία με τον Dr. Silvio Barandun, είχε σαν στόχο τον αποστιγματισμό της νόσου και μεταφράστηκε σε έξι γλώσσες.
Το Tarot Garden, ένα τεράστιο αρχιτεκτονικό πάρκο έξω απο τη Ρώμη, που ήταν και το έργο ζωής της, αποτελεί μέσα από τα σχέδια και τις φωτογραφίες, που θα εκτίθενται, ένα από τα κεντρικά θέματα, μιας και η έκθεση πραγματεύεται τον τρόπο με τον οποίο η Niki de Saint Phalle, μέσα από τη χρήση της τέχνης της, τα μεγάλα υπαίθρια γλυπτά και τις αρχιτεκτονικές δομές καταφέρνει να αλλάξει την αντίληψη του χώρου.
Οι ημερομηνίες διεξαγωγής της έκθεσης διαμορφώθηκαν σε 11 Μαρτίου έως 6 Σεπτεμβρίου 2021.
Artist Portrait with a Candle is part of Abramović’s Places of Power (2013) series, which examined the connections between art and spirituality photo: © Marco Anelli; Courtesy of the Marina Abramović Archives © Marina Abramović
Marina Abramovic και After Life, είχ επρογραμματισθεί στην Royal Academy of Arts του Λονδίνου από τις 26 Σεπτεμβρίου έως τις 8 Δεκεμβρίου 2020. Αν ο Andy Warhol θεωρείται ο “μπαμπάς” της pop art, τότε o ρόλος της “μαμάς” της performance ανήκει δικαιωματικά στην Marina Abramovic, αφού στην 50 χρόνων, μέχρι στιγμής, καλλιτεχνική της πορεία έχει συμπεριλάβει μερικές από τις πιο ευφάνταστες και προκλητικές performances που θα μπορούσε κάποιος να δει, εξιτάροντας με αυτό τον τρόπο, το μυαλό του κοινού της, ακόμη και με κίνδυνο της σωματικής της ακεραιότητας κάποιες φορές. Ακροβατώντας στα άκρα, πραγματοποιεί το 1974, την performance Rhythm 0, όπου η ίδια σαν αντικείμενο, επί 6 ώρες επιτρέπει στο κοινό να χρησιμοποιήσει πάνω της, ένα από τα 72 αντικείμενα που υπάρχουν σε ένα τραπέζι, ανάμεσά τους ένα τριαντάφυλλο, ένα φτερό, άρωμα, μέλι, ψωμί, σταφύλια, κρασί, ψαλίδι, νυστέρι, καρφιά, μια μεταλλική ράβδος και ένα πυροβόλο όπλο, γεμάτο με μια σφαίρα. Αντίθετα, το 2010 στην performance The Artist is Present, κάθεται σιωπηλή επί ώρες απέναντι σε κάθε μέλος του κοινού και μοιράζεται μαζί του ένα λέπτό οπτικής επαφής. Όταν απέναντί της, εμφανίζεται ο πρώην σύντροφός της και καλλιτεχνικό της δίδυμο, συναντώντας ο ένας το βλέμμα του άλλου για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια καταφέρνει να γίνει viral χωρίς καμμία προσπάθεια.
Στο After Life θα παρουσιασθούν επιλεγμένες performances της Marina Abramovic, αλλά και καινούριες που δεν έχουν ανακοινωθεί, προκαλώντας ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον. Αν κρίνουμε από την είσοδο της έκθεσης, όπου ο επισκέπτης θα πρέπει να περάσει σπρώχνοντας, ανάμεσα από δύο γυμνούς performers, μιας και θα είναι η αναπαράσταση του Imponderabilia, 1977, τότε η συνέχεια αναμένεται άκρως συναρπαστική. Οι καινούριες ημερομηνίες για τη πραγματοποίηση της έκθεσης αναμένονται να ανακοινωθούν.
Yayoi Kusama, Chandelier of Grief, 2016
Μεταξύ άλλων, η Tate Modern, θα γιόρταζε στις 11 Μαϊου 2020, τα εικοστά της γενέθλια και ανακοίνωσε πως το άνοιγμα των εκδηλώσεων ανήκε πανηγυρικά στην κορυφαία καλλιτέχνιδα Yayoi Kusama προγραμματίζοντας μία ετήσια έκθεση (11.05.2020 – 0.05.2021) αφιερωμένη στα θρυλικά Infinity Rooms της. Θα παρουσιαζόταν δύο από αυτά, το γοητευτικό Chandelier of Grief, που ουσιαστικά έχει δομηθεί γύρω από έναν περιστρεφόμενο πολυέλαιο, φτιαγμένο από κρύσταλλα Swarovski και το εντυπωσιακό Infinity Mirrored Room — Filled With the Brilliance of Life, αποτέλεσμα του συνδυασμού νερού, πλακιδίων με αντανάκλαση και φωτισμού LED, που αποτελεί και μία πό της μεγαλύτερες εγκαταστάσεις της Yayoi Kusama. Επιπλέον, στην έκθεση θα συμπεριλαμβανόταν φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό από το studio της καλλιτέχνιδος καθώς και από τις πρώτες της performances.
Η ενενηντάχρονη σήμερα Yayoi Kusama ξεκίνησε από την αγροτική Ιαπωνία και κατέκτησε την παγκόσμια εικαστική σκηνή μέσα από το εκκεντρικό και μοναδικά ιδιαίτερο ύφος των έργων της. Αν και είναι γνωστή για τα χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα μοτίβα της από κουκίδες, εν τούτοις στο σύνολο του έργου της έχει χρησιμοποίησει διάφορα μέσα που περιλαμβάνουν ζωγραφική, σχέδιο, γλυπτική, φιλμ, performance, αλλά και μνημειώδεις εγκαταστάσεις. Αν και έζησε, στην δεκαετία του 1960, στο κέντρο της τέχνης, τη Νέα Υόρκη και συναναστράφηκε με καλλιτέχνες, όπως ο Donald Judd, ο Andy Warhol, ο Joseph Cornell και ο Claes Oldenburg, επηρεάζοντας το έργο τους, αποφασίζει το 1977 να ζήσει οικειοθελώς σε ψυχιατρικό ίδρυμα με αποτέλεσμα η δουλειά της να χαρακτηρισθεί από τον ψυχαναγκασμό και την επιθυμία της να δραπετεύσει από το ψυχολογικά της τραύματα. Στην προσπάθειά της, να μοιραστεί τις εμπειρίες της, δημιουργεί εγκαταστάσεις, που βυθίζουν το θεατή στη εμμονική της οπτική με τις ατελείωτες κουκίδες και αντικατοπτρισμούς. Δεν είναι τυχαίο πως κατάφερε να επιβληθεί με τη δουλειά της, πάντα σαν outsider, στην παγκόσμια σύγχρονη τέχνη, διατηρώντας την ταυτότητά της σαν γυναίκα σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο, σαν άτομο προερχόμενο από την Ιαπωνία που εισέρχεται στην δυτική τέχνη, αλλά και σαν θύμα των δικών της νευρώσεων και εμμονών.
Η έκθεση θα δαρκέσει έως και τις 12 Ιουνίου 2022 και έτσι θα έχουν την ευκαιρία να την επισκευθούν οι θαυμαστές του έργου της.
Gerhard Richter, Betty, 1977, oil on wood
Painting After All και Gerhard Richter που μετά από μακρά απουσία, επέστρεψε στην Αμερική, μετά από δύο σχεδόν δεκαετίες και πιο συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη, με μια μεγάλη αναδρομική έκθεση που καλύπτει μια περίοδο εξήντα χρόνων από το έργο του, στο The Met Breuer (04.03 – 05.07.2020).
Αν και η έκθεση επικεντρώνεται σε δύο από τις σημαντικές πρόσφατες σειρές έργων του μεγάλου Γερμανού καλλιτέχνη, που είναι το Cage (2006) και το Birkenau (2014), θα περιλαμβάνει περισσότερα από 100 έργα του, ζωγραφικά, γλυπτά από γυαλί, prints και φωτογραφίες δίνοντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να έχει μια ολοκληρωμένη άποψη του έργου του Gerhard Richter.
Tα έξι ζωγραφικά έργα του έργα Cage, εκτός του ότι αποτελούν το κλειδί για την κατανόηση της διαχρονικής προτίμησης του για την αφαίρεση, μέσω όμως μιας διαφορετικής οπτικής, είναι και ένας φόρος τιμής για τον Αμερικανό συνθέτη και φιλόσοφο John Cage που με τις καινοτόμες τεχνικές σύνθεσής του κατάφερε να “μιμηθεί” τη φύση και να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τον ίδιο. Σε αντίθεση το Birkenau είναι το αποτέλεσμα της συνάντησης του καλλιτέχνη με τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από φυλακισμένους στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, πράγμα που δεν μας προκαλεί εντύπωση μιας και η εμμονή του καλλιτέχνη και το παιχνίδι με τη φωτογραφία και τη ζωγραφική είναι εμφανής σε όλο το έργο του.
Στο Painting After All δεν θα μπορούσαν να λείπουν έργα όπως τα εμβληματικά Uncle Rudi (1965), Betty (1977) και September (2005), αλλά και λιγότερο γνωστά, όπως η σειρά από μονοτυπίες του 1957 μα τον τίτλο Elbe. Τα δώδεκα ζωγραφικά έργα της σειράς Forest (1995) θα αποτελέσουν μια μοναδική εντυπωσιακή εμπειρία για τον θεατή, όπως και τα έργα του από γυαλί, Gray Mirrors (αποτελείται από 4 μέρη) (2018) και House of Cards (5 μέρη) (2020) που θα εκτεθούν για πρώτη φορά.
Η έκθεση άνοιξε κανονικά, αλλά το Μουσείο έκλεισε, λόγω της πανδημίας μία εβδομάδα μετά, αλλά είχαμε την ευκαρία να την απολαύσουμε μέσα από μία μοναδική virtual περιήγηση.
Μετά την παρουσίασή της στη Νέα Υόρκη, η έκθεση θα ταξιδευε στο Museum of Contemporary Art, Los Angeles (14.08.2020 -19.01.2021).
Edward Hopper, Gas, 1940, oil on canvas, 67 x 102 cm
Τα αμερικάνικα τοπία του Edward Hopper φιλοξενήθηκανι από το Fondation Beyeler (26.01 – 17.05.2020) στην Ελβετία, κάνοντάς μας να θαυμάσουμε, για ακόμη μία φορά, τον τρόπο με τον οποίο ο ευφυής ζωγράφος κατάφερνε να μετατρέπει ένα απλό τοπίο σε ένα φυχολογικά φορτισμένο σκηνικό. Αν και τα τοπία του δεν υστερούν σε τίποτε συγκριτικά με τα διάσημα έργα του, που αναπαριστούν αστικές σκηνές και αποπνέουν κοινωνική απομόνωση, πολλές φορές επισκιάζονται από αυτά. Μάλλον όμως, ήρθε η ώρα για να αλλάξει αυτό, μιας και η έκθεση του Fondation Beyeler επικεντρώνεται στα έργα του που αναπαριστούν την αμερικάνικη ύπαιθρο.
Αν κάποιος περιμένει να δει ένα παραδοσιακό τοπίο, σίγουρα ο Hopper δεν θα του κάνει τη χάρη μιας και θα τον εκπλήξει, με το παιχνίδι της πρόκλησης του ασυνείδητου, που δημιουργείται μέσα από τις σκηνές των έργων του. Ανάμεσά τους το Bridle Path, 1939, όπου στη σκηνή των τριών αναβατών που καλπάζουν προς μια σήραγγα στο Central Park της Νέας Υόρκης, με το διάσημο κτίριο Dakota στο φόντο, δημιουργεί μία δυσοίωνη ατμόσφαιρα, αποτελώντας την επιτομή στην ικανότητα του καλλιτέχνη να ενισχύει την ανησυχητική νότα του δράματος στις συνθέσεις του.
Η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί σπάνιο γεγονός για τον Αμερικάνικο Μοντερνισμό, στην Ευρώπη, μιας και σε ευρωπαϊκές συλλογές βρίκονται μόλις 5 έργα του Edward Hopper. Για το λόγο αυτό το Fondation Beyeler συνεργάστηκε στενά με το Whitney Museum of American Art που διαθέτει μία εκπλητική συλλογή των έργων του, έναν πραγματικό θυσαυρό για την Αμερική, όπως χαρακτηρίσθυηκε από τους επιμελητές της έκθεσης.
Στην έκθεση δόθηκε παράταση μέχρι και τις 20 Σεπτεμβρίου 2020.
