Γράφει η Γιώτα Τσιπουρλή, φοιτήτρια Διαιτολογίας και Διατροφολογίας
Ο καφές είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα ροφήματα στον κόσμο. Καταναλώνεται από την αρχαιότητα κιόλας ,κυρίως λόγω της διεγερτικής του επίδρασης και της μοναδικής του γεύσης. Ο καφές αποτελεί το πιο συχνά καταναλώσιμο ρόφημα που περιέχει καφεΐνη. Διαφωνίες σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους της καφεΐνης εξακολουθούν να υφίστανται, καθώς γίνονται γνωστά αξιόπιστα στοιχεία που υποστηρίζουν τις δυνατότητές της για την υγεία.
Διατροφική Αξία
Ο κανονικός μαύρος καφές (χωρίς γάλα ή κρέμα) είναι χαμηλός σε θερμίδες. Στην πραγματικότητα, ένα τυπικό φλιτζάνι μαύρου καφέ περιέχει μόνο περίπου 2 θερμίδες. Ωστόσο, η προσθήκη κρέμας ή ζάχαρης θα αυξήσει τη θερμιδική αξία.
Ο καφές περιέχει μια σειρά από χρήσιμα θρεπτικά συστατικά, όπως:
- ριβοφλαβίνη ( βιταμίνη Β-2)
- νιασίνη (βιταμίνη Β-3)
- μαγνήσιο
- κάλιο
- Αντιοξειδωτικά (όπως, πολυφαινόλες) και χλωρογενικά οξέα (συμβάλλοντας στην μείωση του οξειδωτικού στρες.)
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), η συνιστώμενη κατανάλωση καφεΐνης είναι τα 400mg την ημέρα, 3-4 φλιτζάνια των 200ml για τους ενήλικες.
| Ρόφημα | Ποσότητα καφεΐνης (mg) |
| Καφές φίλτρου (200ml) | 145 |
| Freddo Cappuccino/Espresso (200ml) | 120 |
| Ελληνικός διπλός (140ml) | 115 |
| Στιγμιαίος ζεστός (200ml) | 110 |
| Φραπέ (200ml) | 106 |
| Ενεργειακό ποτό (250ml) | 90 |
| Milkshake (300ml) | 80 |
| Ελληνικός μονός (85ml) | 70 |
| Cappuccino (150ml)/Espresso (30ml) | 60 |
| Μαύρο τσάϊ (150ml) | 40 |
| Αναψυκτικά τύπου cola (250ml) | 40 |
| Πράσινο τσάϊ (150ml) | 32 |
| Ρόφημα σοκολάτας με νερό (200ml) | 4 |
| Nτεκαφεΐνέ (200ml) | 0-3 |
Οφέλη
Τα τελευταία χρόνια, ο καφές έχει προοδευτικά μεταφερθεί σε λιγότερο αρνητική θέση για την υγεία ,λόγω της πιο γνωστής φαρμακολογίας του. Νέες προσεγγίσεις σε επιδημιολογικές μελέτες και πειραματικές έρευνες ,υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση καφέ μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη αρκετών χρόνιων ασθενειών. Αναλυτικότερα:
- Καφές και διαβήτης τύπου 2
Σύμφωνα με μια μετανάλυση, η κατανάλωση καφέ, 6 φλιτζάνια/ημέρα καφέ, συσχετίστηκαν με 33% χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.
Η κατανάλωση καφέ χωρίς καφεΐνη βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο προστασίας με τον καφέ με καφεΐνη. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει ότι εκτός από την καφεΐνη υπάρχουν και αλλά συστατικά στον καφέ που έχουν προστατευτική δράση.
- Καφές και παθήσεις του ήπατος
Έπειτα από έρευνες ,διαπιστώθηκε ότι η κατανάλωση οποιουδήποτε τύπου καφέ φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, μη αλκοολούχων λιπαρών ηπατικών νόσων και κίρρωσης.
Δύο πρόσφατες πληθυσμιακές μελέτες, οι NHANES I και III, ανέφεραν ότι η υψηλότερη κατανάλωση καφέ (> 2 φλιτζάνια την ημέρα) συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο χρόνιας ηπατικής νόσου.
Αν και η κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί με μειωμένη συχνότητα ηπατικής νόσου, δεν είναι σαφές εάν η επίδραση προέρχεται από την καφεΐνη ή άλλα συστατικά.
- Επιδράσεις του καφέ στο καρδιαγγειακό σύστημα
Η «διαμάχη» μεταξύ του καφέ και των καρδιαγγειακών νοσημάτων υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια, από τότε που πρώτο μελετήθηκε το 1960. Όμως ας δούμε τι μπορούμε να συμπεράνουμε με βάση πρόσφατες μελέτες.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ (3 φλιτζάνια/ημέρα) συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας από όλες τις αιτίες καρδιαγγειακής νόσου, στεφανιαίας νόσου και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Η αύξηση της κατανάλωσης σε πάνω από τρία φλιτζάνια την ημέρα δεν συσχετίστηκε με βλάβη, αλλά το ευεργετικό αποτέλεσμα ήταν λιγότερο έντονο.
- Καφές και νόσος του Πάρκινσον
Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι η καφεΐνη, η οποία υπάρχει στον καφέ και σε πολλά άλλα ποτά, μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από τη νόσο του Πάρκινσον.
Επιπλέον, η καφεΐνη στον καφέ μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της κίνησης σε άτομα με Πάρκινσον.
Διαπιστώθηκε επίσης ότι οι άνθρωποι που πίνουν καφέ μπορεί να έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη και γνωστικές καταστάσεις όπως το Αλτσχάιμερ.
Ωστόσο δεν υπάρχουν αρκετές αποδείξεις ότι η κατανάλωση καφέ χωρίς καφεΐνη θα βοηθούσε στην πρόληψη της νόσου του Πάρκινσον.
Κίνδυνοι
- Κατάγματα οστών
Ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι γυναίκες που πίνουν πολύ καφέ μπορεί να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάγματος οστού. Αντίθετα , οι άνδρες φαίνεται να έχουν μικρότερο ποσοστό .
- Εγκυμοσύνη
Η καφεΐνη διέρχεται από τον πλακούντα και μπορεί σε μεγάλες ποσότητες να δράσει επιβαρυντικά στο έμβρυο. Το όριο συνιστώμενης πρόσληψης καφεΐνης κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης κυμαίνετε από 200-300mg/ημέρα.
- Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
Οι άνθρωποι που πίνουν πολύ καφέ μπορεί να έχουν ελαφρώς υψηλότερο κίνδυνο αυτής της κατάστασης.
- Ανησυχία
Οι υψηλές δόσεις καφεΐνης μπορούν να προκαλέσουν πιο συχνά άγχος. Οι ασθενείς με διαταραχή πανικού και διαταραχή κοινωνικού άγχους απόδοσης φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις αγχολυτικές επιδράσεις της καφεΐνης.
- Παιδιά-έφηβοι
Όσο περισσότερο καταναλώνουν οι νέοι καφεΐνη, τόσο λιγότερο ύπνο παίρνουν, κάτι που παίζει κρίσιμο ρόλο στην εκμάθηση. Αυτό μπορεί τελικά να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα υγείας.
Τα παιδιά καταναλώνουν καφεΐνη ως επί το πλείστον υπό μορφή τσαγιού και ανθρακούχων αναψυκτικών, τα οποία πρέπει να αποφεύγονται, ιδιαίτερα επειδή είναι άγνωστο το πώς η υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης επηρεάζει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο.
