|*Γιώτα Τσιπουρλή, φοιτήτρια Διαιτολογίας και Διατροφολογίας
Τι ορίζεται ως υπέρταση;
Η αρτηριακή πίεση αντικατοπτρίζει τη δύναμη ροής του αίματος στα τοιχώματα των αρτηριών και καταγράφεται με δύο τιμές: τη συστολική (μεγάλη) και τη διαστολική (μικρή) πίεση.
Ο όρος υπέρταση είναι γνωστός ως «πίεση» και αναφέρεται στην υψηλή αρτηριακή πίεση.
Ας δούμε τώρα ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές αρτηριακής πίεσης, πότε έχουμε προϋπέρταση και πότε υπέρταση:
| Χαρακτηρισμός | ΣΑΠ (mmHg) | ΔΑΠ (mmHg) |
| Φυσιολογική | <120 | <80 |
| Αυξημένη | 120-129 | <80 |
| Υπέρταση (στάδιο Ι) | 130-139 | 80-89 |
| Υπέρταση (στάδιο ΙΙ) | >140 | >90 |
Αντιπροσωπεύει η μέτρηση της Α.Π. την πραγματική πίεση;
Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών π.χ. εκδηλώνει στο ιατρείο το φαινόμενο της άσπρης μπλούζας, δηλαδή οι ασθενείς αυτοί για λόγους ψυχολογικής ή νευρολογικής φύσεως, όταν βρίσκονται στο ιατρείο η πίεση τους αυξάνεται, με αποτέλεσμα ο γιατρός να διαγνώσει υπέρταση, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει.
Επιπλέον, οι ασθενείς αυτοί είναι σύνηθες να εμφανίζουν αυτό το φαινόμενο κάθε φορά που θα επισκεφτούν τον γιατρό με αποτέλεσμα να διαστρεβλώνονται τα αποτελέσματα της εξετάσεις.
Έτσι, ο καλύτερος τρόπος για την διερεύνηση των ασθενών αυτών και όχι μόνο είναι η 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης, παίρνοντας πιο έγκυρες μετρήσεις.
Πως θα καταλάβω ότι έχω υπέρταση;
Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι έχουν υπέρταση, καθώς δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Οπότε ο μόνος τρόπος για να την αναγνωρίσεις είναι να την μετρήσεις. Έτσι κρίνεται απαραίτητο να μετράμε την πίεση μας ιδιαίτερα αν πλησιάζουμε την μέση ηλικία ή έχουμε οικογενειακό ιστορικό.
Συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα που να υποδηλώνουν υψηλή πίεση, ωστόσο κάποιες έρευνες έχουν δείξει την εμφάνιση συμπτωμάτων, τονίζοντας πως από μόνα τους δεν υπονοούν την εμφάνιση υπέρτασης.
Συμπτώματα υπερτασικών:
- Οι κεφαλαλγίες
- Η εύκολη κόπωση
- Το αίσθημα παλμών
- Διαταραχές ύπνου
- Συναισθηματικές διαταραχές
- Ξηροστομία
Τι προκαλεί την υπέρταση;
Οι συνηθέστερες αιτίες εκδήλωσης υπέρτασης είναι:
- Νεφρική νόσος
- Ενδοκρινείς νόσοι
- Φαρμακευτική αγωγή
- Κύηση
- Τρίτη ηλικία
- Διαιτητικά αίτια
Ποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής συστήνονται για την αντιμετώπιση της;
- Μείωση του σωματικού βάρους
Η παρέμβαση στον τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας βάρους, θα πρέπει να θεωρείται το πρώτο βήμα σε όλους τους ασθενείς με υπέρταση, ειδικά εάν είναι υπέρβαροι και παχύσαρκοι.
Η αρτηριακή υπέρταση σχετίζεται στενά με το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία. Η μείωση βάρους μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να καθυστερήσει την ανάγκη φαρμακολογικής αντιυπερτασικής θεραπείας και συνιστάται επίσης για τον έλεγχο άλλων σχετικών μεταβολικών παραγόντων κινδύνου.
- Αύξηση σωματικής και φυσικής δραστηριότητας
Η σωματική δραστηριότητα συνιστάται ως σημαντική τροποποίηση του τρόπου ζωής που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της υπέρτασης. Παράλληλα ενθαρρύνει τη διατήρηση της απώλειας βάρους και προσφέρει πρόσθετα οφέλη.
Σε μια έρευνα του 2004, το Αμερικανικό Κολλέγιο Αθλητιατρικής συνέστησε αερόβια άσκηση συμπληρωμένη με προπόνηση με αντιστάσεις ως μέσο για την πρόληψη της υπέρτασης. Ο συνδυασμός αερόβιας προπόνησης και προπόνησης μέτριας έντασης με αντίσταση μειώνει την ΑΠ σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι η αερόβια ή η προπόνηση με αντίσταση μόνο. Όμως πρέπει να τονισθεί, ότι τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα και χρειάζονται περεταίρω έρευνες.
Η άσκηση που ωφελεί περισσότερο το καρδιαγγειακό σύστημα είναι η αερόβια, όπως πχ. το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο, το κολύμπι, το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο, το τένις και ο χορός.
Τα οφέλη από την άσκηση είναι σημαντικά, αλλά θα πρέπει να έχει σχεδιαστεί κατάλληλα για κάθε περιστατικό από τους ειδικούς!
- Διατροφή
Μείωση
- Νατρίου
Προσλαμβάνεται κυρίως υπό τη μορφή άλατος.
Χρειαζόμαστε <6 g NaCl καθημερινά (δηλ. 1 κουτ. γλυκού) (= 2,4 g Na)
Στα άτομα με υπέρταση συνιστάται ο περιορισμός στην πρόσληψη νατρίου.
Μια δίαιτα χαμηλή σε νάτριο συνιστάται στις περισσότερες εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές, με σκοπό την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη και διαχείριση συννοσηροτήτων.
- Αλκοόλ
Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ οδηγεί σε:
- Υπέρταση
- Περιορισμό δράσης αντιϋπερτασικής αγωγής
Συστάσεις:
- ♂: 20-30 g αλκοόλ/ημέρα (≈ 2 ποτήρια κρασί)
- ♀: 10-20 g αλκοόλ/ημέρα (≈ 1 ποτήρι κρασί)
Η κατανάλωση αιθανόλης μπορεί να έχει τόσο ευεργετικές όσο και επιβλαβείς επιπτώσεις στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος, ανάλογα με την ποσότητα που καταναλώνεται.
Χαμηλές έως μέτριες ποσότητες πρόσληψης αιθανόλης σχετίζονται με βελτιώσεις στην καρδιακή λειτουργία και την αγγειακή υγεία.
Από την άλλη πλευρά, η αιθανόλη που καταναλώνεται χρόνια σε μεγάλες ποσότητες δρα ως τοξίνη για την καρδιά και τα αγγεία. Επιπλέον, η κατάχρηση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει προϋπάρχουσες καρδιακές παθήσεις, όπως η υπέρταση.
Αύξηση
- Καλίου
Το διαιτητικό κάλιο μειώνει τον κίνδυνο υπέρτασης και εγκεφαλικού.
Προτείνεται η πρόσληψη 3.5 g Κ/ημέρα, με ταυτόχρονη ↓ της πρόσληψης Na.
Τροφές πλούσιες σε κάλιο:
- Φρούτα (μπανάνα, πορτοκάλι, βερίκοκα κ.α.)
- Λαχανικά ( φυλλώδη λαχανικά, πατάτες, σπανάκι κ.α.)
- Γαλακτοκομικά
- Όσπρια (φασόλια, σόγια, φακές)
- Ξηροί καρποί
- Κρέας και πουλερικά
- Ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης
- Ασβέστιο
Η πρόσληψη ασβεστίου συνδέεται με μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης.
Προτείνεται απλά η κάλυψη των ημερήσιων αναγκών (2-3 μερίδες/ημέρα γαλακτοκομικών χαμηλών σε λιπαρά)
Τροφές πλούσιες σε κάλιο:
- Γάλα
- Γιαούρτι
- Τυρί
- Σπόροι
- Αμύγδαλα
- Σαρδέλα
- Φακές
- Μαγγάνιο
Η πρόσληψη μαγγανίου συνδέεται με μείωση ΑΠ.
Τροφές πλούσιες σε μαγγάνιο:
- Σπανάκι
- φακές
- φασόλια
- Καρύδια
- Τρόφιμα ολικής άλεσης
- Φυτικές ίνες
Συστήνεται 30-45 γρ/ ημέρα από φρούτα (~200γρ), λαχανικά (~200γρ) & προϊόντα ολικής άλεσης.
Μεσογειακή Διατροφή
Συνδυάζει:
- ↓ κατανάλωση ζωικών τροφίμων/λιπών (κρέατος)
- ↑ κατανάλωση φρούτων & λαχανικών (φυτικών ινών, καλίου)
- ↑ κατανάλωση ελαιόλαδου (MUFA)
- Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ
Συμπερασματικά, ο τρόπος ζωής έχει καθοριστικό ρόλο σε μη υπερτασικά και υπερτασικά άτομα. Η διατροφή και η καθημερινή σωματική άσκηση είναι το θεμέλιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της υπέρτασης.
