Συνέντευξη στη Λιάνα Ζωζά
O Ξενοφών Παπαευθυμίου, Μουσειολόγος και Συντηρητής Έργων Τέχνης, τα τελευταία χρόνια ειδικεύεται επιπλέον και στην φωτογραφία του αστικού τοπίου και μάλιστα, αναδεικνύει μέσα από τη επαγγελματική του ματιά, σημεία της πόλης, που παραμένουν αόρατα, στον περιπατητή. Η τέχνη και πόσο αυτή πλήττεται από την παγκόσμια πανδημία, ήταν η αφομή, για την πολύ ωραία συνομιλία μας.
- Η τέχνη στα χρόνια της πανδημίας. Με ποιό τρόπο επηρεάζεται η τέχνη?
Η τέχνη ως ένα πολιτισμικό φαινόμενο που αναπτύσσεται και τροφοδοτήται από τις κοινωνικές συνθήκες, είναι φυσικό να επηρεάζεται από κρίσεις όπως είναι και η πανδημία, δεχόμενη αρχικά η ίδια και οι δημιουργοί τις συνέπειες του οικονομικού σοκ και της επιβεβλημένης απραξίας. Όμως, η ανάγκη επικοινωνίας, και επεξεργασίας του φαινομένου, μπορούν να δώσουν αφορμές για εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης και επικοινώνησες της καλλιτεχνικής δημιουργίας μέχρι να ξεπεραστούν τα προβλήματα.
- Τέχνη | Καλλιτέχνες. Ποιά θα είναι η επόμενη ημέρα?
Δύσκολο να προβλέψει κανείς πως θα είναι η επόμενη ημέρα, καθώς δεν γνωρίζουμε ακόμα την εξέλιξη των επιδημιολογικών δεδομένων ούτε και το μέγεθος των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων. Θα πρέπει ο καλλιτεχνικός κόσμος να βρεί αρωγό την πολιτεία σε ικανοποιητικό βαθμό, γιατί η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια αλλά οργανικό στοιχείο της ζωής μας.
- Η αγορά της τέχνης θα επηρεασθεί? Πόσο και πως?
Η αγορά της τέχνης, ιδίως στη χώρα μας και κυρίως μετά από μία δεκαετή οικονομική κρίση, βρίσκεται σε ασταθή ισορροπία με αποτέλεσμα να επηρεαστεί αρνητικά την επόμενη περίοδο, γεγονός το οποίο θα πρέπει να οδηγήσει σε δράσεις και ενέργειες ενίσχυσης από την πολιτεία αλλά και τρόπων αντίδρασης από τον χώρο της τέχνης με έξυπνες λύσεις και υγιή συνεργατικότητα.
- Τέχνη | Τεχνολογία. Ποιός θα είναι ο ρόλος της τεχνολογίας στην επικοινωνία, αλλά και στην αγορά της τέχνης?
Η τεχνολογία μπορεί να παρέχει σημαντικές δυνατότητες και διεξόδους στην επικοινωνία μεταξύ δημιουργών, επαγγελματιών της αγοράς τέχνης και φιλότεχνου κοινού, με μία πλειάδα “εργαλείων” που προσφέρονται και τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν με έξυπνο, και δημιουργικό τρόπο.
- Τέχνη | Κοινωνική Απόσταση. Πως μπορεί να λειτουργήσει η τέχνη με κανόνες κοινωνικής απόστασης?
Η αναγκαιότητα της κοινωνικής απόστασης, δεν θα πρέπει να ακυρώσει την επικοινωνία με την τέχνη, αλλά θα πρέπει να εφαρμοστούν εναλλακτικοί τρόποι προσέγγισης, που θα αξιοποιούν τις κατακτήσεις της ψηφιακής τεχνολογίας. Ψηφιακές επισκέψεις και περιηγήσεις είναι μία από τις λύσεις, ενώ με την καλύτερη εξέλιξη της πανδημίας θα μπορεί να αρχίσουν να γίνονται εκθέσεις και εκδηλώσεις με μικρή – ελεγχόμενη προσέλευση σε χώρους με προδιαγραφές, βασιζόμενη πάντα στην ενσυναίσθηση των επισκεπτών για τον σεβασμό των απαιτούμενων μέτρων.
- Ποιό γνωστό έργο σύγχρονης τέχνης θα επιλέγατε για να περιγράψετε την υπάρχουσα κατάσταση και γιατί?
To δρώμενο του Joseph Beuys, “I Like America and America Likes Mε”‘ του 1974, όπου ο καλλιτέχνης κλείνεται σε έναν χώρο μαζί με ένα ζωντανό κογιότ, ένα ζώο το οποίο σύμφωνα με τις γνώσεις και τις πεποιθήσεις των ιθαγενών της Αμερικής, αντιπροσωπεύει τόσο την πιθανότητα μετασχηματισμού όσο και το αρχέτυπο. Σε ορισμένους μάλιστα μύθους δημιουργίας, το κογιότ αναλαμβάνει ρόλο “προμηθεϊκό”, διδάσκοντας στους ανθρώπους πώς να επιβιώσουν. Η επιστροφή σε αρχέτυπες αξίες μέσω της απομόνωσης και η δύναμη της επιβίωσης σε εποχές πανδημίας και παρακμής.
- Η ιστορία, μέχρι σήμερα, έχει δείξει πως η τέχνη επιβιώνει ακόμη και κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες και μάλιστα προσφέροντας σημαντικά έργα. Θα συμβεί το ίδιο και τώρα?
Η τέχνη γεννήθηκε και επιβίωσε κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες, σε καιρό πολέμων, φτώχειας, ακόμη και ακραίων διωγμών και καταπίεσης. Ανέκαθεν, ο ρόλος της τέχνης ήταν να αντιστέκεται και να εκφράζει τη δυναμική της ζωής και της κοινωνίας, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία και τους κωδικές κάθε εποχής.
Ο φόβος, οι αγωνίες, ο πόνος και οι όποιες στρεβλώσεις που προέκυψαν ή θα προκύψουν, είναι πρόσφορο υλικό για δημιουργία και νέες ιδέες που θα παράξουν σημαντικά έργα και θα αναδείξουν και νέους καλλιτέχνες.
